Wet DBA uitgelegd (2025): wat verandert er voor opdrachtgevers die zzp'ers inhuren?

Inleiding

Vanaf 1 januari 2025 is de handhaving op schijnzelfstandigheid weer gestart. De Belastingdienst kijkt niet alleen naar contracten, maar vooral naar hoe er in de praktijk gewerkt wordt. Dit creëert risico's voor opdrachtgevers die hun documentatie niet op orde hebben.

Wat is de Wet DBA?

De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) verplicht opdrachtgevers en opdrachtnemers om te beoordelen of er sprake is van een arbeidsrelatie. De drie kernvragen zijn:

1. Arbeid – Wordt er daadwerkelijk werk verricht?
2. Loon – Is er een vergoeding afgesproken?
3. Gezag – Is er sprake van leiding, toezicht of organisatie-inbedding?

Als alle drie elementen aanwezig zijn in de praktijk, kan de relatie als dienstbetrekking worden aangemerkt, ongeacht wat er in het contract staat.

Belangrijke wijzigingen in 2025

Geen boetes in het eerste jaar (2025): Volgens de Rijksoverheid gaat de Belastingdienst in 2025 geen boetes opleggen bij handhaving [1]. Organisaties krijgen eerst waarschuwingen voordat formele onderzoeken starten. Dit geeft bedrijven tijd om hun processen op orde te brengen - een zogenaamde "zachte landing" (soft landing).

Beperkte terugwerkende kracht: Naheffingen gaan niet verder terug dan 1 januari 2025 [1]. Dit betekent dat eerdere periodes niet worden meegenomen in belastingaanslagen, wat een belangrijke bescherming biedt voor organisaties.

Gefaseerde handhaving:

• Fase 1: Bedrijfsbezoeken en waarschuwingen
• Fase 2: Formele boekenonderzoeken (alleen na waarschuwingen)

De Tax Authority kan wel direct "correctieverplichtingen, aanvullende aanslagen, boetes en rente opleggen" maar zal dit in 2025 met mate toepassen als organisaties te goeder trouw werken aan verbetering [1].

Modelovereenkomsten verlengd: Alle goedgekeurde modelovereenkomsten zijn automatisch verlengd tot 31 december 2029 [1]. Dit biedt continuïteit voor bestaande arrangementen.

De 7 signalen die vaak misgaan bij zzp-inhuur

Volgens FNV Zelfstandigen en jurisprudentie zijn dit veelvoorkomende risicosignalen [2]:

1. De zzp'er draait structureel mee als "extra medewerker"
2. De opdrachtgever bepaalt werktijden/locatie zoals bij personeel (gezagsverhouding)
3. Er is functioneringsgesprek/hiërarchische aansturing
4. Geen vervangingsmogelijkheid in de praktijk (persoonlijke arbeidsverplichting)
5. Betaling per uur zonder resultaat-/projectafspraak (loonstructuur)
6. Zzp'er gebruikt vooral tools/accounts van opdrachtgever
7. Geen eigen positionering/ondernemerschap zichtbaar (meerdere opdrachtgevers, marketing, investeringen)

De Belastingdienst evalueert arbeidsrelaties met drie kerncriteria: gezagsverhouding, persoonlijke arbeidsverplichting, en beloningsstructuur [2].

"Maar we hebben een contract…"

Contract is nodig, maar niet genoeg. De kernvraag is: komt de uitvoering overeen met wat er op papier staat? Als de praktijk afwijkt, wint de praktijk. FNV benadrukt: "Ongeacht contractformulering kan reclassificatie als dienstbetrekking plaatsvinden" wanneer alle werknemerskenmerken aanwezig zijn [2].

Wat moet je als bedrijf concreet kunnen laten zien?

Audit-ready basispakket:

• Een beoordeling arbeidsrelatie (waarom zzp en geen loon)
• Een duidelijk afgebakende opdracht/scope
• Bewijs van zelfstandige uitvoering (geen gezag, autonomie)
• Een dossier met versies, datums, en bewijsstukken
• Periodieke herbeoordeling (bij scope- of rolwijziging)

Samenvatting

Wil je dit proces simpel maken? ZZP Risico helpt je om per zzp'er een beoordeling + dossier + monitoring bij te houden (niet juridisch advies, wel documentatie-support).

Referenties

[1] Rijksoverheid (december 2024): "In 2025 geen boetes bij handhaving schijnzelfstandigheid" [2] FNV Zelfstandigen: "Wet DBA - Thema's" [3] Belastingdienst: "Modelovereenkomsten"

Disclaimer: Geen juridisch advies. Check bij twijfel met jurist/arbeidsrecht-specialist.